Y
Asgari Ücret Nedir ve Yasal Dayanağı
Asgari ücret, işçilere normal bir çalışma günü karşılığında ödenen ve işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını günün fiyatları üzerinden asgari düzeyde karşılamaya yetecek ücrettir. İş Kanunu madde 39 ve Asgari Ücret Yönetmeliği uyarınca, iş sözleşmesi ile çalışan ve bu kanun kapsamında olan veya olmayan her türlü işçiye ödenecek ücret, Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından belirlenen asgari ücretin altında olamaz.
Asgari Ücretin Altında Maaş Ödenmesi Yasal Mı?
Tam zamanlı (haftalık 45 saat) çalışan bir işçiye asgari ücretin altında maaş ödenmesi KESİNLİKLE YASAKTIR. İşçi, işe girerken asgari ücretin altında çalışmayı kendi rızasıyla kabul etmiş ve buna dair bir sözleşme imzalamış olsa dahi, bu sözleşme maddesi hukuken geçersizdir (batıldır). (Not: Kısmi süreli/part-time çalışan işçiler için asgari ücret, çalıştıkları saat oranında hesaplanarak ödenir. Bu durum istisnadır.)
İşçinin Haklı Nedenle Fesih Hakkı (Kıdem Tazminatı)
İş Kanunu madde 24/II-e bendine göre; "İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse" işçi, iş sözleşmesini sürenin bitimini beklemeden veya bildirim süresine uymaksızın haklı nedenle derhal feshedebilir.
Maaşının asgari ücretin altında ödendiğini tespit eden işçi, bu durumu gerekçe göstererek işten ayrılabilir ve işyerinde 1 yıllık kıdem süresini doldurmuşsa kıdem tazminatını derhal talep edebilir. Haklı nedenle fesih yapan işçi ihbar tazminatı alamaz, ancak işsizlik maaşına (diğer prim şartlarını taşıyorsa) başvurabilir.
Eksik Ödenen Ücretlerin (Ücret Farkı) Talep Edilmesi
İşçi, sadece işten ayrılarak kıdem tazminatı almakla kalmaz; aynı zamanda geçmişe dönük olarak kendisine eksik ödenen maaşların farkını da işverenden talep edebilir. Örneğin, yasal asgari ücretin 17.002 TL olduğu bir dönemde işçiye 15.000 TL ödenmişse, işçi aradaki 2.002 TL'lik farkı, çalıştığı tüm aylar için toplu olarak faiziyle birlikte isteyebilir.
Ücret Alacaklarında Zamanaşımı
Ücret alacaklarında (maaş farkı, fazla mesai, yıllık izin ücreti vb.) zamanaşımı süresi 5 yıldır. İşçi, dava açtığı tarihten geriye dönük en fazla 5 yıllık ücret farkını talep edebilir. Bu nedenle hak kaybı yaşamamak için sürecin hızlıca başlatılması önemlidir.
| İşçinin Talep Edebileceği Haklar | Zamanaşımı Süresi | Açıklama |
|---|---|---|
| Kıdem Tazminatı | 5 Yıl | İş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiği tarihten itibaren başlar. |
| Ücret Farkı Alacağı | 5 Yıl | Her bir ayın maaşının ödenmesi gereken tarihten itibaren ayrı ayrı hesaplanır. |
| Fazla Mesai ve Diğer Alacaklar | 5 Yıl | Asgari ücret üzerinden hesaplanarak eksik ödenen kısımlar talep edilir. |
SGK Primlerinin Eksik Yatırılması ve Hizmet Tespiti
Asgari ücretin altında maaş ödeyen işverenler, genellikle işçinin SGK primlerini de eksik gün üzerinden veya hiç yatırmamaktadır. İşçi, maaşının asgari ücretin altında ödendiğini ve primlerinin eksik yattığını SGK'ya şikayet edebilir. Ayrıca, eksik yatan prim günlerinin tamamlanması için İş Mahkemesinde Hizmet Tespiti Davası açma hakkına sahiptir.
İşverene Uygulanacak İdari Para Cezaları
İşçiye asgari ücretin altında ödeme yapılması sadece işçi-işveren arasındaki bir alacak davası konusu değildir; aynı zamanda idari bir suçtur. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişlerince veya SGK denetmenlerince yapılacak inceleme sonucunda, işverene asgari ücretin altında ödeme yaptığı her işçi ve her ay için ayrı ayrı yüksek miktarlarda idari para cezası kesilir.
İşçilik haklarınızın ihlal edildiğini düşünüyorsanız, ihtarname çekilmesi, arabuluculuk başvurusu ve dava sürecinin hatasız yürütülmesi için alanında uzman bir iş hukuku avukatından destek almanız haklarınıza en kısa sürede kavuşmanızı sağlayacaktır.