Fazla Mesai Ücreti İspat Yükü ve Zamanaşımı

Fazla Mesai (Fazla Çalışma) Nedir?

İş Kanunu'na göre, işçinin haftalık 45 SAATİ aşan çalışmaları "fazla çalışma" (fazla mesai) olarak adlandırılır. Haftalık 45 saati aşan her bir saatlik çalışma için verilecek ücret, normal saatlik ücretin %50 yükseltilmesi suretiyle ödenir. İşçi, fazla mesai ücretini alamadığı takdirde iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatını ve ödenmeyen fazla mesai ücretlerini talep edebilir.

Fazla Mesai Ücretinde İspat Yükü Kimdedir?

Hukukumuzdaki genel kural olan "İddia eden, iddiasını ispatla mükelleftir" ilkesi gereği, fazla mesai yaptığını ve karşılığını alamadığını iddia eden işçi, bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür. İşçi fazla mesai yaptığını ispatladıktan sonra, bu mesainin ücretini ödediğini ispatlama yükü ise işverene geçer.

Yazılı Belgelerle İspat (Puantaj, Bordro)

Fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Ancak en güçlü deliller yazılı belgelerdir. İşyerindeki giriş-çıkış saatlerini gösteren puantaj kayıtları, parmak izi veya kart okutma sistemleri, GPS araç takip kayıtları, işverene atılan e-postalar veya WhatsApp mesajları yazılı delil niteliğindedir. (Not: Yazılı delillerle ispatlanan fazla mesai alacaklarında mahkemece "hakkaniyet indirimi" yapılmaz.)

Tanık (Şahit) Beyanlarıyla İspat

İşyerinde yazılı bir kayıt sistemi yoksa veya işveren bu kayıtları mahkemeye sunmaktan kaçınıyorsa, işçi fazla mesai yaptığını tanık beyanlarıyla ispatlayabilir. Yargıtay içtihatlarına göre, dinletilecek tanıkların işçiyle aynı dönemde o işyerinde çalışmış olması ve işverenle husumetli (kendi davası olan) kişiler olmaması tercih edilir. Tanıkla ispatlanan fazla mesai alacaklarında, işçinin hastalık, mazeret veya izin gibi nedenlerle her gün fazla mesai yapamayacağı karinesiyle, hesaplanan tutar üzerinden genellikle %30 oranında taktiri indirim (hakkaniyet indirimi) yapılır.

İmzalı Bordroların Fazla Mesaiye Etkisi

İşçinin imzasını taşıyan ve fazla mesai tahakkuku (ödeme kalemi) içeren ücret bordroları, aksi ancak eşdeğer yazılı bir belgeyle ispatlanabilen kesin delil niteliğindedir. Eğer işçi, bordroda yazan fazla mesai miktarının gerçeği yansıtmadığını düşünüyorsa, bordroyu imzalarken mutlaka "Fazlaya ilişkin haklarım saklıdır" şeklinde ihtirazi kayıt düşmelidir. İhtirazi kayıt düşülmeden imzalanan bordroların ait olduğu aylar için, tanık beyanıyla dahi ek fazla mesai talep edilemez.

Fazla Mesai Ücreti Zamanaşımı Süresi

İş Kanunu Ek Madde 3 uyarınca, 12 Ekim 2017 tarihinden sonra muaccel olan (ödenmesi gereken) fazla mesai ücreti alacaklarında zamanaşımı süresi 5 YIL olarak belirlenmiştir. Bu süre, fazla mesainin yapıldığı ve ücretin ödenmesi gereken tarihten itibaren işlemeye başlar. İşçi, dava açtığı tarihten geriye dönük olarak en fazla 5 yıllık fazla mesai ücretini talep edebilir. 5 yılı aşan talepler, işverenin zamanaşımı itirazı ile reddedilir.

İspat Araçları ve Geçerlilik Tablosu

Fazla mesai davalarında mahkemeye sunulabilecek delillerin ispat gücünü aşağıdaki tabloda inceleyebilirsiniz: