İhbar tazminatı, iş hukuku ve işçi alacakları
Yazar: Yurttaş & Hıra Hukuk Bürosu | Tarih:

İhbar Tazminatı Nedir?

İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın feshetmek isteyen tarafın (işçi veya işveren), kanunda belirtilen bildirim (ihbar) sürelerine uymaması halinde diğer tarafa ödemekle yükümlü olduğu tazminattır. Amacı, işçinin aniden işsiz kalmasını veya işverenin aniden işçisiz kalarak üretiminin aksamasını önlemektir. İhbar tazminatı sadece işverenin işçiye ödediği bir tazminat değildir; bildirim süresine uymadan işi bırakan işçi de işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir.

İhbar Tazminatı Hangi Durumlarda Ödenmez?

İş Hukuku uygulamasında, kıdem tazminatına hak kazanılan birçok durumda ihbar tazminatına hak kazanılamayabilir. İhbar tazminatının ödenmeyeceği başlıca durumlar şunlardır:

İşçinin Kendi İsteğiyle İstifa Etmesi

İşçi, hiçbir haklı nedeni olmaksızın kendi isteğiyle işten ayrılırsa (istifa ederse) işverenden ihbar tazminatı talep edemez. Aksine, işçi istifa ederken yasal ihbar sürelerine (çalışma süresine göre 2 ile 8 hafta arası) uyarak önceden bildirimde bulunmazsa, işveren işçiden ihbar tazminatı talep edebilir.

İşverenin Haklı Nedenle Feshi (Kod-29 vb.)

İş Kanunu Madde 25/II'de belirtilen "Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller" (hırsızlık, işverene hakaret, devamsızlık vb.) nedeniyle işveren işçiyi haklı nedenle derhal fesih yoluyla işten çıkarırsa, işçiye ihbar tazminatı ödenmez. (Not: Bu durumda işçi kıdem tazminatı da alamaz.)

İşçinin Haklı Nedenle Feshi

İşçi; maaşının ödenmemesi, fazla mesai ücretlerinin verilmemesi, mobbing (psikolojik taciz) veya SGK primlerinin eksik yatırılması gibi haklı nedenlerle iş sözleşmesini derhal feshederse KIDEM TAZMİNATI ALIR ANCAK İHBAR TAZMİNATI ALAMAZ. Çünkü sözleşmeyi fesheden taraf, haklı nedene dayansa bile ihbar tazminatı talep edemez.

Deneme Süresi İçinde Fesih

İş sözleşmesinde deneme süresi (en fazla 2 ay, toplu iş sözleşmeleriyle 4 ay) öngörülmüşse, bu süre içerisinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresine uymaksızın ve tazminatsız olarak feshedebilirler. Deneme süresi içinde işten çıkarılan işçiye ihbar tazminatı ödenmez.

Emeklilik, Askerlik ve Evlilik Nedeniyle Fesih

İşçinin emekliliğe hak kazanması, erkek işçinin muvazzaf askerlik görevine gitmesi veya kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle işten ayrılması durumlarında işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Ancak bu fesih türlerinde ihbar tazminatı ödenmez.

Belirli Süreli İş Sözleşmesinin Sona Ermesi

İhbar tazminatı sadece "belirsiz süreli" iş sözleşmelerinde geçerlidir. Belirli süreli iş sözleşmesi (örneğin 1 yıllık yapılmış bir sözleşme), sürenin bitimiyle kendiliğinden sona erdiğinde tarafların birbirine ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğmaz.

Yasal İhbar Süreleri Ne Kadardır?

İhbar tazminatı ödememek için uyulması gereken bildirim süreleri, işçinin o işyerindeki kıdemine göre belirlenir:

  • İşi 6 aydan az sürmüş işçi için: 2 Hafta
  • İşi 6 aydan 1,5 yıla kadar sürmüş işçi için: 4 Hafta
  • İşi 1,5 yıldan 3 yıla kadar sürmüş işçi için: 6 Hafta
  • İşi 3 yıldan fazla sürmüş işçi için: 8 Hafta

İhbar Tazminatı Ödenmeyen Durumlar Tablosu

Hangi fesih türünde hangi tazminatların ödeneceğini aşağıdaki tablodan inceleyebilirsiniz:

Fesih Nedeni / Durum İhbar Tazminatı Hakkı Kıdem Tazminatı Hakkı
İşverenin haksız/sebepsiz yere işten çıkarması VAR VAR (1 yıl dolmuşsa)
İşçinin sebepsiz yere istifa etmesi YOK YOK
İşçinin haklı nedenle (maaş ödenmemesi vb.) istifası YOK VAR
Emeklilik, Askerlik veya Kadın İşçinin Evlenmesi YOK VAR
İşverenin haklı nedenle (Ahlak kurallarına aykırılık) feshi YOK YOK
Önemli Hukuki Uyarı: İşçinin haklı nedenle fesih (örneğin maaşların ödenmemesi, mobbing) yaparak işten ayrılması durumunda kıdem tazminatı hakkı doğsa da, ihbar tazminatı hakkı doğmaz. Uygulamada işçiler, haklı fesih yaptıklarında ihbar tazminatı da alacaklarını düşünerek yanılgıya düşmektedir. Ayrıca, işten çıkış sırasında işverenin imzalattığı "İbraname" belgelerinde ihbar tazminatını aldığınıza dair bir madde varsa ve ödeme yapılmamışsa, bu belgeyi imzalamaktan kaçınmalı veya ihtirazi kayıt düşmelisiniz. Hak kaybı yaşamamak için sürecin bir İş Hukuku Avukatı ile yürütülmesi tavsiye edilir.