Mal Rejimi Tasfiyesi ve Katılma Alacağı Davası

Mal Rejimi Tasfiyesi Nedir?

Mal rejimi tasfiyesi, evlilik birliğinin boşanma, iptal veya ölüm gibi sebeplerle sona ermesi durumunda, eşlerin evlilik süresince edindikleri malların kanuna veya aralarındaki sözleşmeye uygun olarak paylaştırılması işlemidir. Türk Medeni Kanunu'nda (TMK) 1 Ocak 2002 tarihinden itibaren yasal mal rejimi olarak "Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi" kabul edilmiştir. Eşler evlenirken veya sonrasında noterde başka bir mal rejimi (mal ayrılığı vb.) seçmemişlerse, boşanma anında mallar bu yasal rejime göre paylaştırılır.

(Not: 1 Ocak 2002 tarihinden önce alınan mallar, o dönemki yasal rejim olan "Mal Ayrılığı" rejimine tabidir ve kural olarak kimin üzerine kayıtlıysa onda kalır.)

Edinilmiş Mallar ve Kişisel Mallar Ayrımı

Mal paylaşımının temelini, malların "edinilmiş" mi yoksa "kişisel" mi olduğunun tespiti oluşturur. Çünkü boşanmada sadece edinilmiş mallar paylaşıma konu olur, kişisel mallar paylaşılamaz.

Edinilmiş Mallar Nelerdir?

Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejimi süresince (evlilik içinde) karşılığını vererek (çalışarak, emek sarf ederek) elde ettiği malvarlığı değerleridir. Bunlar:

• Çalışmasının karşılığı olan maaş, prim, ikramiye gibi gelirler,
• SGK veya benzeri kurumlardan yapılan ödemeler (emekli ikramiyesi vb.),
• Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar,
• Kişisel malların gelirleri (Örneğin; evlenmeden önce alınan evin evlilik içindeki kira geliri veya bankadaki paranın faizi).

Kişisel Mallar Nelerdir?

Kişisel mallar, evlilik içinde edinilmiş olsa dahi diğer eşin üzerinde hak iddia edemeyeceği, paylaşıma dahil edilmeyen mallardır. Bunlar:

• Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşyalar (kıyafet, takı vb.),
• Evlenmeden önce sahip olunan mallar,
• Miras yoluyla veya karşılıksız kazanma (bağış, piyango) yoluyla elde edilen mallar,
• Manevi tazminat alacakları,
• Kişisel mallar yerine geçen değerler (Örneğin; miras kalan tarlanın satılıp yerine araba alınması durumunda araba da kişisel maldır).

Katılma Alacağı Davası Nedir ve Şartları Nelerdir?

Katılma alacağı davası, edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi sonucunda, bir eşin diğer eşin "artık değeri" üzerinde sahip olduğu yarı yarıya (%50) hakkını talep ettiği davadır. Hesaplama şu şekilde yapılır: Eşin evlilik içinde edindiği malların toplam değerinden, bu mallara ilişkin borçlar çıkarılır. Kalan pozitif değere "Artık Değer" denir. Diğer eş, bu artık değerin yarısı oranında katılma alacağına sahip olur.

Katılma alacağı davasının görülebilmesi için boşanma davasının açılmış olması gerekir. Ancak mahkeme, katılma alacağına hükmetmek için boşanma kararının kesinleşmesini bekler.

Değer Artış Payı Alacağı Nedir?

Eşlerden biri, diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur. Buna Değer Artış Payı Alacağı denir. Örneğin; kadının düğünde takılan altınlarını (kişisel malını) bozdurup, erkeğin evlenmeden önce aldığı evin (kişisel malının) tadilatına harcaması durumunda kadın değer artış payı talep edebilir.

Edinilmiş ve Kişisel Mallar Karşılaştırma Tablosu

Hangi malların paylaşıma dahil edileceğini aşağıdaki tablodan inceleyebilirsiniz:

Mal Paylaşımı Davasında Zamanaşımı ve Görevli Mahkeme

Mal rejimi tasfiyesi ve katılma alacağı davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi'dir. Yetkili mahkeme ise boşanma davasına bakmaya yetkili olan mahkemedir.

Bu davayı açmak için kanunda öngörülen zamanaşımı süresi, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren 10 YIL'dır. 10 yıllık süre geçtikten sonra mal paylaşımı talep edilemez.