Y
Nafaka Artırım Davası Nedir?
Nafaka artırım davası, boşanma kararıyla birlikte veya sonrasında hükmedilen iştirak (çocuk için) veya yoksulluk (eş için) nafakasının, aradan geçen zaman içinde yetersiz kalması durumunda, günün ekonomik koşullarına ve tarafların değişen mali durumlarına göre yeniden belirlenmesi (artırılması) amacıyla açılan bir uyarlama davasıdır. Türk Medeni Kanunu (TMK) madde 176/4 uyarınca, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde iradın (nafakanın) artırılmasına karar verilebilir.
Nafaka Artırım Davası Hangi Hallerde Açılır?
Mahkemenin nafaka miktarını artırabilmesi için, nafakanın bağlandığı tarihteki koşullar ile davanın açıldığı tarihteki koşullar arasında esaslı bir değişiklik olması gerekir. Uygulamada ve Yargıtay kararlarında kabul gören başlıca nafaka artırım sebepleri şunlardır:
Enflasyon ve Paranın Alım Gücünün Düşmesi
Ülkemizdeki ekonomik dalgalanmalar, yüksek enflasyon ve paranın alım gücünün düşmesi, nafaka artırım davalarının en temel sebebidir. Boşanma kararında nafakaya her yıl TÜFE oranında artış yapılacağı yönünde bir hüküm bulunmuyorsa, aradan geçen birkaç yıl içinde nafaka bedeli eriyecek ve yetersiz kalacaktır. Bu durumda enflasyon farkı gerekçe gösterilerek dava açılabilir.
Çocuğun Büyümesi ve İhtiyaçlarının Artması
İştirak nafakası alan çocuğun büyümesiyle birlikte doğal olarak masrafları da artar. Çocuğun kreşe, ilkokula veya üniversiteye başlaması, servis, kırtasiye, kurs, sağlık ve sosyal aktivite giderlerinin artması, nafaka artırım davası açmak için HAKLI BİR SEBEPTİR. Mahkeme, çocuğun yaşını ve eğitim durumunu dikkate alarak nafakayı yeniden belirler.
Nafaka Yükümlüsünün Gelirindeki Artış
Nafaka ödeyen tarafın (yükümlünün) ekonomik durumunda olağanüstü bir iyileşme olması (örneğin; yüksek maaşlı bir işe girmesi, terfi alması, yüklü bir miras kalması veya ticari kazancının katlanması) durumunda, nafaka alacaklısı bu zenginleşmeden pay talep ederek nafakanın artırılmasını isteyebilir.
Nafaka Alacaklısının Ekonomik Durumunun Kötüleşmesi
Nafaka alan eşin işten çıkarılması, ağır bir hastalığa yakalanarak tedavi masraflarının artması veya evinin kira bedelinin fahiş oranda yükselmesi gibi nedenlerle ekonomik durumunun bozulması halinde, yoksulluk nafakasının artırılması talep edilebilir.
Nafaka Artırım Oranı Nasıl Hesaplanır? (TÜFE Sınırı)
Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, nafaka artırım davalarında mahkemece belirlenecek yeni nafaka bedeli hesaplanırken kural olarak TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) on iki aylık ortalamalara göre değişim oranı baz alınır. Ancak, çocuğun eğitim durumunun değişmesi (örneğin özel okula geçmesi) veya nafaka yükümlüsünün gelirinde olağanüstü bir artış olması gibi özel durumlarda, hakim TÜFE oranının da üzerinde bir artışa (hakkaniyet artışına) hükmedebilir.
(Not: Taraflar boşanma protokolünde nafakanın her yıl ÜFE veya döviz kuruna göre artırılacağını kararlaştırmış olsalar dahi, Yargıtay bu artışın en fazla TÜFE oranında olabileceğini kabul etmektedir.)
Nafaka Artırım Sebepleri Değerlendirme Tablosu
Hangi durumların mahkemece haklı sebep kabul edildiğini aşağıdaki tablodan inceleyebilirsiniz:
| İleri Sürülen Sebep | Mahkemenin Değerlendirmesi |
|---|---|
| Çocuğun ilkokuldan liseye/üniversiteye geçmesi | KABUL EDİLİR (İhtiyaç artışı sabittir) |
| Ülkedeki yüksek enflasyon ve hayat pahalılığı | KABUL EDİLİR (Alım gücü düşmüştür) |
| Nafaka ödeyenin piyangodan/mirastan zenginleşmesi | KABUL EDİLİR (Mali güç artmıştır) |
| Nafaka alan eşin lüks harcamalar yapmak istemesi | REDDEDİLİR (Zorunlu ihtiyaç dışıdır) |
| Nafaka ödeyenin yeniden evlenip çocuk sahibi olması | REDDEDİLİR (Kendi kusuruyla yükümlülükten kaçamaz, ancak artış oranı sınırlanabilir) |
Nafaka Artırım Davası Ne Zaman Açılabilir?
Nafaka artırım davası açmak için kanunda öngörülen kesin bir süre (örneğin 1 yıl veya 3 yıl beklemek zorunludur gibi) yoktur. Koşulların değiştiği her an bu dava açılabilir. Ancak Yargıtay uygulamalarında, boşanma kararının kesinleşmesinin üzerinden makul bir süre (genellikle en az 1 yıl) geçmeden açılan davalar, olağanüstü bir durum yoksa reddedilmektedir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Nafaka artırım davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi'dir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Yetkili mahkeme ise TMK m. 177 uyarınca nafaka alacaklısının (davayı açan tarafın) yerleşim yeri mahkemesidir.