Y
Türkiye'de sosyal devlet ilkesi gereğince, engelli vatandaşların toplumsal hayata katılımını kolaylaştırmak amacıyla çeşitli vergi indirimleri ve muafiyetler sağlanmaktadır. Bunlardan en önemlilerinden biri de sıfır kilometre araç alımında uygulanan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) muafiyetidir. Bu hak, belirli şartları taşıyan engelli bireylerin daha uygun koşullarda araç sahibi olmalarına olanak tanır. Bu yazımızda, ÖTV muafiyetli araç alımının detaylarını, 2026 yılı güncel şartlarını ve başvuru sürecini ele alacağız.
ÖTV Muafiyeti Nedir ve Kimler Yararlanabilir?
ÖTV muafiyeti, engelli bireylerin veya yakınlarının, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu uyarınca sıfır araç alımlarında bu vergiden istisna tutulmasıdır. Bu haktan yararlanma koşulları, engellilik oranına ve durumuna göre iki ana başlık altında incelenir:
Yüzde 90 ve Üzeri Engellilik Durumu
Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş tam teşekküllü bir hastaneden alınan Sağlık Kurulu Raporu'nda engellilik oranı %90 ve üzerinde olan bireyler, bu haktan doğrudan yararlanabilirler. Bu durumda, kişinin aracı kullanıp kullanamaması önemli değildir. Raporun "ÖTV istisnasından yararlanır" ibaresini içermesi yeterlidir. Alınan araç, hak sahibi engelli bireyin kendisi, eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve sıhri hısımlarından biri veya noterce düzenlenmiş iş sözleşmesine bağlı bir şoför tarafından kullanılabilir.
Özel Tertibat Gerektiren Durumlar (%90 Altı Rapor)
Engellilik oranı %90'ın altında olan ancak ortopedik bir engele sahip bireyler de ÖTV muafiyetinden yararlanabilir. Bu durumda temel şart, kişinin aracı kullanabilmesi için özel bir donanıma (tertibata) ihtiyaç duymasıdır. Örneğin, elden gaz/fren sistemi, direksiyon topuzu gibi aparatların araca monte edilmesi gerekiyorsa, bu durum Sağlık Kurulu Raporu'nda "Sadece özel tertibatlı araç kullanabilir" şeklinde belirtilmelidir. Ayrıca, bu kişilerin rapora uygun kodları içeren bir sürücü belgesine sahip olmaları zorunludur. Bu kapsamda alınan aracı, hak sahibinden başkası kullanamaz.
ÖTV Muafiyetli Araç Alımının Temel Şartları Nelerdir?
ÖTV istisnasından faydalanmak için engellilik durumunun yanı sıra bazı ek şartların da sağlanması gerekmektedir.
Geçerli Sağlık Kurulu Raporu
En temel şart, tam teşekküllü bir devlet hastanesinden alınmış, güncel ve geçerli bir Sağlık Kurulu Raporu'dur. Raporun üzerinde mutlaka "ÖTV İstisnasından Faydalanır" veya duruma göre "Özel Tertibatlı Araç Kullanması Gerekir" gibi ibarelerin bulunması zorunludur.
Araç ve Motor Hacmi Kısıtlamaları
Muafiyet, her araç için geçerli değildir. Binek otomobiller, panelvanlar, kamyonetler gibi belirli araç türleri için uygulanır. Motor silindir hacminde de kısıtlamalar bulunmaktadır. Genellikle bu sınır, benzinli motorlar için 1600 cm³, dizel motorlar için ise 2800 cm³ olarak uygulanmaktadır.
2026 Yılı Fiyat Limiti
Her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenen bir üst fiyat limiti bulunmaktadır.2026 yılı itibarıyla, ÖTV muafiyetli araç alım üst limiti 2.873.000 TL olarak belirlenmiştir. Bu limit dahilindeki (vergiler dahil) araçlar ÖTV istisnası kapsamında değerlendirilmektedir.
Başvuru ve Satın Alma Süreci Adım Adım Nasıl İşler?
Süreç, genellikle şu adımları içerir:
- Sağlık Raporu Alınması: İlk ve en önemli adım, yetkili bir hastaneden gerekli ibareleri içeren Sağlık Kurulu Raporu'nu temin etmektir.
- Dava Yoluna Başvurulması: Engelli adına vasinin araç alımına karar verilmesi için dava yoluna gidilir.
- Araç Seçimi ve Bayi İşlemleri: Belirlenen fiyat ve motor hacmi limitlerine uygun bir sıfır araç seçilir. Gerekli belgeler (rapor, kimlik, ehliyet vb.) ile birlikte araç bayisine başvurulur.
- Proforma Fatura ve Vergi Dairesi: Bayi, ÖTV'siz bedel üzerinden bir proforma fatura düzenler. Normal şartlarda çoğu işlemi bayi takip etse de, bazı durumlarda Vergi Dairesi'ne ek belgeler sunulması gerekebilir.
- Tescil ve Teslimat: ÖTV muafiyeti onaylandıktan sonra aracın tescil işlemleri yapılır. Araç ruhsatında "Engelli Aracı" veya ilgili şerhler belirtilir ve araç sahibine teslim edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Araç 10 Yıl Dolmadan Satılabilir mi?
ÖTV muafiyeti ile alınan bir araç, satın alındığı tarihten itibaren 10 yıl boyunca satılamaz veya devredilemez. Eğer 10 yıl dolmadan satılmak istenirse, alım sırasında ödenmeyen ÖTV'nin devlete geri ödenmesi gerekir. Ancak aracın perte çıkması (kullanılamaz hale gelmesi) gibi istisnai durumlarda yeni bir araç alım hakkı doğabilir.
Hak Sahibi Vefat Ederse Ne Olur?
Engelli bireyin vefatı durumunda araç, yasal mirasçılarına kalır. Bu durumda da ÖTV borcu doğmaz. Mirasçılar, veraset ilamı ile aracı kendi üzerlerine tescil ettirebilirler.
Araç Alımı İçin Ehliyet Şartı Var mı?
%90 ve üzeri raporu olanlar için ehliyet şartı aranmaz. Ancak %90 altı rapora sahip olup özel tertibatla araç alacak kişilerin, durumlarına uygun kodları içeren bir sürücü belgesine sahip olmaları zorunludur.