Y
Reddi Miras (Mirasın Reddi) Nedir?
Türk Medeni Kanunu'na göre, mirasbırakanın (murisin) ölümüyle birlikte miras, yasal ve atanmış mirasçılara bir bütün olarak (aktifleri ve pasifleriyle) kendiliğinden geçer. Yani mirasçılar, sadece ev, araba, bankadaki para gibi malvarlıklarını değil; aynı zamanda mirasbırakanın vergi, SGK, banka kredisi ve şahıs borçlarını da devralırlar. Reddi miras (mirasın reddi), mirasçıların kendi iradeleriyle veya kanuni şartların oluşmasıyla, mirasbırakanın terekesini (borç ve alacaklarını) kabul etmediklerini beyan ettikleri hukuki bir işlemdir.
Reddi Miras Türleri Nelerdir?
Hukukumuzda mirasın reddi, "Gerçek Reddi Miras" ve "Hükmi Reddi Miras" olmak üzere iki farklı şekilde düzenlenmiştir.
Gerçek Reddi Miras
Mirasçıların, kanunda belirtilen süre içerisinde mahkemeye başvurarak mirası kayıtsız ve şartsız olarak reddettiklerini beyan etmeleridir. Gerçek reddi miras yapabilmek için mirasbırakanın borca batık olması şart değildir; mirasçı hiçbir gerekçe göstermeden, sadece mirası istemediği için de bu yola başvurabilir.
Hükmi Reddi Miras (Mirasın Hükmen Reddi)
Mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi (borca batık olduğu) açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır (TMK m. 512). Yani murisin borçları, malvarlığından fazlaysa kanun mirasçıların bu mirası reddettiğini varsayar (karine). Bu durumda mirasçıların ayrıca bir ret beyanında bulunmasına gerek yoktur, ancak alacaklıların haciz veya dava tehdidine karşı "Mirasın Hükmen Reddi"nin tespiti davası açılması gerekir.
Reddi Miras Süresi Ne Kadardır?
Reddi miras türüne göre kanuni süreler kesin farklılıklar gösterir:
- Gerçek Reddi Miras Süresi: Yasal mirasçılar için mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren 3 AY'dır. Atanmış mirasçılar için ise mirasbırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten itibaren başlar. Bu 3 aylık süre hak düşürücü süredir; kaçırılması halinde miras (borçlarıyla birlikte) kabul edilmiş sayılır.
- Hükmi Reddi Miras Süresi: Mirasbırakanın borca batık olması durumunda açılacak olan mirasın hükmen reddi davası SÜRESİZ olarak her zaman açılabilir. Alacaklılar yıllar sonra icra takibi başlatsa bile bu dava açılarak borçtan kurtulmak mümkündür.
Reddi Miras İşlemleri Nasıl Yapılır? (Görevli Mahkeme)
Gerçek reddi miras işlemleri, mirasbırakanın son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi'ne yazılı veya sözlü beyanda bulunarak yapılır. Mahkeme, reddi miras beyanını özel bir kütüğe tescil eder ve mirasçıya mirası reddettiğine dair bir belge verir.
Hükmi reddi miras davası ise, mirasbırakanın alacaklılarına (bankalar, vergi dairesi, şahıslar vb.) karşı husumet yöneltilerek Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılır. Bu davada murisin ölüm tarihindeki aktif ve pasif malvarlığı bilirkişilerce incelenerek borca batık olup olmadığı tespit edilir.
Mirası Reddeden Kişinin Altsoyuna (Çocuklarına) Miras Geçer Mi?
Reddi miras konusunda en çok yapılan hata, mirası reddeden kişinin borçtan tamamen kurtulduğunu düşünmesidir. (Not: Mirası reddeden mirasçının payı, sanki o mirasçı mirasbırakandan önce ölmüş gibi altsoyuna geçer. Bu nedenle altsoyun da reddi miras yapması gerekebilir.) Örneğin; babası vefat eden ve babasının borçları nedeniyle mirası reddeden bir kişinin payı, kendi çocuklarına (murisin torunlarına) geçer. Bu durumda torunların da (eğer reşit değillerse velayet hakkına sahip anne/baba tarafından) 3 ay içinde mirası reddetmesi gerekir. Aksi takdirde borç torunlara kalır.
Gerçek ve Hükmi Reddi Miras Karşılaştırması
Hangi reddi miras yolunun sizin için uygun olduğunu aşağıdaki tablodan inceleyebilirsiniz:
| Özellik | Gerçek Reddi Miras | Hükmi Reddi Miras |
|---|---|---|
| Süre | Ölümü öğrenmeden itibaren 3 AY | SÜRESİZ (Her zaman açılabilir) |
| Borca Batıklık Şartı | Aranmaz (Sebepsiz reddedilebilir) | Murisin borca batık olması şarttır |
| Görevli Mahkeme | Sulh Hukuk Mahkemesi | Asliye Hukuk Mahkemesi |
| Davanın Niteliği | Çekişmesiz yargı işidir (Hasımsız açılır) | Çekişmeli yargı işidir (Alacaklılara karşı açılır) |