Y
Yıllık İzin Hakkı ve Kazanma Şartları
İş Kanunu madde 53 uyarınca, işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. Yıllık ücretli izin hakkı, Anayasal bir dinlenme hakkı olup, UYARI işçi tarafından feragat edilemez. İşçi, "izin hakkımdan vazgeçiyorum, parasını verin" diyerek çalışırken bu hakkını ücrete dönüştüremez.
Yıllık İzin Ücreti Alacağı Nedir?
İş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde (işçinin istifa etmesi, işverenin haklı veya haksız nedenle işten çıkarması, emeklilik vb. fark etmeksizin), işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine ödenmek zorundadır. İşte bu ödemeye yıllık izin ücreti alacağı denir.
(Not: Kıdem veya ihbar tazminatından farklı olarak, yıllık izin ücretine hak kazanmak için işten çıkış kodunun veya fesih sebebinin hiçbir önemi yoktur. İşçi haklı nedenle derhal feshetse de, işveren ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılıktan (Kod-29 vb.) çıkarsa da kullanılmayan izin ücretleri ödenmek zorundadır.)
Yıllık İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır?
Hangi Ücret Üzerinden Hesaplanır?
Yıllık izin ücreti, işçinin iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki son çıplak brüt ücreti üzerinden hesaplanır. Çıplak ücret; yol, yemek, prim, ikramiye gibi ek menfaatlerin dahil edilmediği temel ücrettir. İşçi, izni 5 yıl önce hak etmiş olsa bile, hesaplama 5 yıl önceki maaşıyla değil, işten ayrıldığı günkü güncel maaşıyla yapılır.
Hesaplama Formülü ve Örnek
Hesaplama formülü oldukça basittir: (Son Brüt Maaş / 30) x Kullanılmayan İzin Gün Sayısı
Örneğin; son brüt maaşı 30.000 TL olan ve içeride kullanmadığı 14 gün yıllık izni bulunan bir işçinin yıllık izin ücreti alacağı şu şekilde hesaplanır:
- Günlük Brüt Ücret: 30.000 TL / 30 = 1.000 TL
- Brüt Yıllık İzin Ücreti: 1.000 TL x 14 Gün = 14.000 TL
Bulunan bu brüt tutar üzerinden SGK primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesintileri yapılarak işçiye net tutar ödenir.
Yıllık İzin Süreleri Ne Kadardır?
İşçinin hak edeceği yıllık izin süresi, işyerindeki kıdemine (çalışma süresine) göre belirlenir. İş Kanunu'na göre asgari yıllık izin süreleri aşağıdaki gibidir:
| İşyerindeki Kıdem Süresi | Hak Edilen Yıllık İzin Süresi |
|---|---|
| 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) | 14 Günden az olamaz |
| 5 yıldan fazla 15 yıldan az | 20 Günden az olamaz |
| 15 yıl (dahil) ve daha fazla | 26 Günden az olamaz |
| 18 ve daha küçük yaştakiler ile 50 ve daha büyük yaştakiler | Kıdemine bakılmaksızın 20 Günden az olamaz |
Yıllık İzin Ücretinde Zamanaşımı ve Faiz
Yıllık izin ücreti, niteliği itibarıyla bir "ücret" alacağıdır. Bu nedenle, süresinde ödenmemesi halinde, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren (veya işveren temerrüde düşürülmüşse o tarihten itibaren) yasal faiz uygulanır. Kıdem tazminatında uygulanan en yüksek mevduat faizi, yıllık izin ücreti için geçerli değildir.
İşten ayrılma sürecinde hak ettiğiniz yıllık izin ücretlerinin eksik hesaplanması veya hiç ödenmemesi durumunda, öncelikle zorunlu arabuluculuk sürecinin işletilmesi, anlaşılamaması halinde ise İş Mahkemesinde dava açılması gerekmektedir. Hak kayıplarını önlemek adına sürecin uzman bir iş hukuku avukatı ile yürütülmesi tavsiye edilir.